Prompts schrijven voor beginners: zo krijg je betere antwoorden

Wat hoort er in een goede prompt?

Een sterke prompt beantwoordt al de vragen die een mens je anders achteraf nog zou stellen. Deze zes bouwstenen helpen je daarbij:

• Doel: wat moet er uiteindelijk uitkomen? ‘Schrijf een vriendelijke afwijzing’ is duidelijker dan ‘Help me met een mail’.
• Context: waar gaat het om, wie leest het resultaat, wat weet je al? De AI kent jouw situatie niet.
• Rol: vanuit welk perspectief moet de AI antwoorden, bijvoorbeeld ‘als ervaren belastingadviseur die iets uitlegt aan leken’?
• Vorm: lengte, opbouw en toon, bijvoorbeeld ‘drie opsommingspunten’, ‘als tabel’ of ‘losjes, in de jij-vorm’.
• Voorbeelden: een kort voorbeeld van hoe het resultaat eruit moet zien, werkt vaak sterker dan welke beschrijving ook.
• Grenzen: wat moet de AI weglaten of juist in acht nemen? Bijvoorbeeld ‘geen vaktermen’, ‘maximaal 100 woorden’ of ‘verzin geen cijfers’.

Niet elke prompt heeft alle zes bouwstenen nodig. Voor een snelle vraag volstaan doel en context. Hoe belangrijker het resultaat voor je is, hoe meer bouwstenen de moeite waard zijn.

Hoe ziet een betere prompt er concreet uit?

Ervoor: ‘Schrijf een tekst voor mijn website.’ De AI weet niet waar het over gaat en ook niet voor wie. Het resultaat is een inwisselbare reclametekst vol holle frasen, die je bijna volledig moet herschrijven.

Erna: ‘Ik ben zelfstandig fotografe in Utrecht en fotografeer vooral bruiloften. Schrijf een tekst voor de homepage van mijn website. Die is bedoeld voor stellen tussen 25 en 40 jaar die van natuurlijke foto's houden in plaats van geposeerde plaatjes. Schrijf als een ervaren copywriter. Lengte: ongeveer 120 woorden, een kop en twee korte alinea's, persoonlijke en informele toon. Laat je leiden door de stijl van deze zin: “Ik leg vast wat jullie later willen voelen.” Vermijd superlatieven en verzin geen prijzen of onderscheidingen.’

In de tweede prompt zitten alle zes bouwstenen: doel, context, rol, vorm, voorbeeld en grenzen. Hij kost je een minuut extra, maar bespaart je meerdere rondes bijschaven.

Doorvragen in plaats van opnieuw beginnen: hoe verfijn ik een antwoord?

Het eerste antwoord is een concept, geen eindresultaat. Blijf in dezelfde chat, want daar kent de AI je eerdere instructies. Geef dan concrete feedback in plaats van een algemeen ‘Maak het beter’:

• ‘Korter, maximaal 80 woorden.’
• ‘De tweede alinea klinkt te reclameachtig, schrijf hem zakelijker.’
• ‘Geef me drie varianten voor de kop.’
• ‘Wat heb je nog nodig om het resultaat beter te maken?’

Een nieuwe chat begin je het best als je van onderwerp wisselt of als het gesprek erg lang is geworden. In lange chats kan de AI vroege instructies uit het oog verliezen, want het contextvenster van het model is beperkt. Laat dan eerst alle instructies en het resultaat tot nu toe in één alinea samenvatten en kopieer die naar de nieuwe chat.

Welke promptsjablonen helpen bij veelvoorkomende taken?

Deze sjablonen kun je direct kopiëren. Vervang alleen de gegevens tussen vierkante haken door je eigen gegevens.

• E-mail: ‘Schrijf een korte, vriendelijke e-mail aan [ontvanger] waarin ik [verzoek]. Toon: [losjes of formeel]. Maximaal 120 woorden.’
• Samenvatten: ‘Vat de volgende tekst samen in vijf opsommingspunten voor [doelgroep]. Noem aan het eind de open vragen. Tekst: [invoegen]’
• Uitleggen: ‘Leg me [onderwerp] uit alsof ik [voorkennis] heb. Gebruik een voorbeeld uit het dagelijks leven en maximaal 150 woorden.’
• Ideeën verzamelen: ‘Geef me tien ideeën voor [doel]. Sorteer ze op inspanning, van makkelijk naar moeilijk.’
• Tekst verbeteren: ‘Herschrijf deze tekst: begrijpelijker, kortere zinnen, dezelfde inhoud. Zet daarna op een rij wat je hebt veranderd. Tekst: [invoegen]’
• Beslissen: ‘Ik twijfel tussen [A] en [B]. Voor mij is [criterium] belangrijk. Zet de voor- en nadelen op een rij en geef een onderbouwd advies.’

Hoe meerdere prompts in een heel project samenwerken, laten onze handleidingen zien, bijvoorbeeld de handleiding voor een blogartikel. Lees voordat je teksten met klant- of gezondheidsgegevens invoegt even wat je wel en niet moet invoeren.

Welke fouten maken beginners het vaakst bij het prompten?

• Te kort, zoals bij Google: drie trefwoorden zijn genoeg voor een zoekmachine, maar een AI vult de gaten op met algemeenheden.
• Alles tegelijk: werk liever stap voor stap, eerst de opzet, dan de tekst, dan het inkorten.
• Geen vorm opgegeven: dan beslist de AI over lengte en opbouw, en het resultaat wordt vaak te lang.
• Alleen zeggen wat niet goed is: ‘Niet zo formeel’ helpt minder dan ‘Schrijf zoals je met een collega praat’.
• Antwoorden ongecontroleerd overnemen: AI-assistenten formuleren ook fouten overtuigend, zogenoemde hallucinaties. Cijfers, citaten en bronnen controleer je daarom altijd zelf.

Wanneer is een andere AI of een ander tool beter?

Soms ligt het niet aan de prompt, maar aan het tool. Allround-assistenten als ChatGPT, Claude of Google Gemini zijn sterke generalisten, maar niet voor elke taak de beste keuze.

• Actuele feiten met onderbouwing: een onderzoekstool als Perplexity laat je zien waar de informatie vandaan komt. Meer daarover bij de tools voor onderzoek en kennis.
• Vertalingen: specialisten als DeepL (Free) of Google Translate zijn daar precies voor gemaakt, zie vertaaltools.
• Afbeeldingen: daarvoor heb je een beeldgenerator nodig. Prompts beschrijven daar vooral onderwerp, stijl, licht en perspectief, meer in de categorie Afbeeldingen genereren.
• Eigen documenten: Gemini Notebook antwoordt op basis van de bronnen die je uploadt, in plaats van uit algemene kennis.

Loopt een assistent ondanks een goede prompt vast, probeer dan dezelfde prompt in een tweede assistent. De modellen hebben verschillende sterke punten, en de vergelijking kost je maar een minuut. Welke assistent in het algemeen bij je past, lees je in de gids ChatGPT, Claude, Gemini of Mistral vergeleken.