Privacy bij AI-tools: wat je wel en beter niet invoert

Wat gebeurt er met wat ik in een AI-chat invoer?

Zodra je op Verzenden drukt, gaat je tekst naar de servers van de aanbieder. Daar berekent het model het antwoord, en de chat komt meestal in je geschiedenis terecht, zodat je hem later weer kunt openen. Geüploade bestanden en foto's worden net zo verwerkt als getypte tekst.

Daarnaast kan je invoer dienen als trainingsdata en dus helpen om toekomstige modellen te verbeteren. Of dat gebeurt, hangt af van de aanbieder, het abonnement en je instellingen. Bij meerdere grote assistenten staat training voor persoonlijke accounts aan, totdat je het zelf uitschakelt.

Bovendien laten sommige aanbieders een deel van de chats door mensen beoordelen, bijvoorbeeld voor kwaliteitscontrole of om misbruik op te sporen. Google vraagt Gemini-gebruikers uitdrukkelijk om niets vertrouwelijks in te voeren wat een beoordelaar niet mag zien. Beoordeelde chats bewaart Google tot drie jaar, los van je account.

Wat hoort nooit in een AI-chat?

Een eenvoudige vuistregel: alles wat jou of anderen kan schaden als het in verkeerde handen valt, blijft erbuiten. Dat geldt ook als je training hebt uitgeschakeld, want opgeslagen wordt er toch.

• Wachtwoorden, pincodes, verificatiecodes en inloggegevens, ook niet ‘alleen even om te controleren’.
• Bankgegevens, creditcardnummers, je BSN of fiscaal nummer en nummers van je identiteitsbewijs of verzekering.
• Gezondheidsgegevens met namen, zoals uitslagen, diagnoses of brieven van artsen over jezelf of anderen.
• Klantgegevens en gegevens van derden: namen, adressen, telefoonnummers, contracten of complete klantenlijsten.
• Bedrijfsgeheimen zoals interne cijfers, nog niet gepubliceerde producten of broncode met toegangssleutels.
• Foto's, chatgeschiedenissen of documenten van andere mensen zonder hun toestemming.

Heb je toch hulp nodig bij zo'n onderwerp, verwijder dan eerst alles wat een persoon herkenbaar maakt. Van ‘meneer De Vries uit Utrecht, uitslag van 3 mei’ wordt ‘een patiënt, midden 50, recente uitslag’. Voor een goed antwoord heeft de AI bijna nooit echte namen nodig. Hoe je toch genoeg context meegeeft, legt onze gids Prompts schrijven voor beginners uit.

Waar schakel ik training uit bij ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot en Mistral?

De volgende stappen komen uit de helppagina's van de aanbieders (stand: november 2026). Menunamen veranderen af en toe, en in de Nederlandstalige interface kunnen ze iets anders heten. Microsoft heeft bovendien een nieuwe Copilot-app geïntroduceerd, waarin de stappen kunnen afwijken.

Belangrijk: uitschakelen werkt alleen voor toekomstige chats. Eerder opgeslagen gesprekken blijven in je geschiedenis staan totdat je ze zelf verwijdert. En ook zonder training bewaren de aanbieders chats een tijdje, bijvoorbeeld om misbruik te controleren. Wat achter het begrip zit, legt ons lexicon uit onder training-opt-out.

Privé of zakelijk: wat geldt voor zelfstandigen en bedrijven?

Gratis versies en persoonlijke abonnementen zoals Plus of Pro zijn bedoeld voor individuele personen. Business- en Enterprise-abonnementen richten zich op bedrijven en hebben meestal strengere regels voor gegevens: training met bedrijfsgegevens staat daar doorgaans standaard uit, beheerders regelen de instellingen centraal, en er zijn overeenkomsten over de gegevensverwerking. Wanneer een betaald abonnement in het algemeen loont, lees je in de gids Gratis of abonnement.

Vertrouw toch niet blind op het etiket. Bij Mistral Vibe bijvoorbeeld staat training in het Enterprise-abonnement standaard uit, maar in het Team-abonnement moet de beheerder het zelf uitschakelen. Stelt je werkgever een AI-tool beschikbaar, gebruik dan voor je werk precies dat tool en niet je privéaccount.

Werk je als zelfstandige en voer je klantgegevens in een AI-tool in, dan verwerk je persoonsgegevens in de zin van de AVG. Het uitgangspunt: je hebt daarvoor een rechtsgrond nodig, moet je klanten transparant informeren en moet met de aanbieder doorgaans een verwerkersovereenkomst sluiten. Persoonlijke abonnementen zijn daar meestal niet op ingericht.

Het eenvoudigst is om helemaal geen persoonsgegevens van klanten in te voeren en met geanonimiseerde voorbeelden te werken. Dit onderdeel is geen juridisch advies. Wend je bij concrete vragen tot een privacydeskundige.

Welke alternatieven zijn er voor gevoelige gegevens?

De variant die het zuinigst met je gegevens omgaat, is een lokale AI. Het model draait direct op je computer of telefoon, en je invoer verlaat het apparaat niet. Daar staat tegenover dat lokale modellen kleiner en trager zijn en minder betrouwbaar bij feiten dan de grote cloudassistenten. Hoe je dat zonder voorkennis instelt, laat AI offline gebruiken op je telefoon zien.

Ook voor afzonderlijke taken zijn er lokale oplossingen: Whisper (lokaal) zet opnames om in tekst op je eigen computer, meer daarover bij de tools voor vergaderingen en transcriptie. Obsidian + lokale KI verbindt je notities met een model dat op je apparaat draait.

Een tweede mogelijkheid zijn aanbieders die in de EU gevestigd zijn, zoals Mistral uit Frankrijk of DeepL uit Duitsland. Dat kan vragen rond de doorgifte van gegevens naar derde landen vereenvoudigen. Een vrijbrief is een vestiging in de EU echter niet: Mistral Vibe gebruikt invoer van particuliere gebruikers standaard voor training, totdat je bezwaar maakt.

Checklist: wat controleer ik voordat ik iets invoer?

1. Zou ik deze tekst ook aan een vreemde laten zien?
2. Staan er namen, adressen, rekeningnummers of gezondheidsgegevens in? Dan verwijderen of vervangen door placeholders.
3. Gaat de inhoud alleen over mij of ook over klanten, collega's of familie?
4. Staat training uit, of gebruik ik een tijdelijke chat of incognitochat?
5. Gaat het om werk? Dan het tool gebruiken dat mijn werkgever heeft goedgekeurd.
6. Upload ik een bestand? Controleer dan ook opmerkingen, verborgen werkbladen en metadata.
7. Is een lokale AI voor deze taak misschien genoeg?

Net zo kritisch als met je invoer moet je trouwens met de antwoorden omgaan. Hoe dat werkt, laat de gids AI-antwoorden controleren zien.